Ζαν-Αντέλμ Μπριγιά-Σαβαρέν
1755 – 1826

Γάλλος δικηγόρος, δικαστικός, πολιτικός και συγγραφέας του περίφημου οκτάτομου βιβλίου περί γαστρονομίας Η φυσιολογία της γεύσης (Physiologie du Goût).

O Ζαν-Αντέλμ Μπριγιά-Σαβαρέν (Jean-Anthelme Brillat-Savarin) γεννήθηκε την 1η Απριλίου 1755 στο Μπελέ της Ανατολικής Γαλλίας. Σπούδασε νομικά, χημεία και ιατρική, αλλά ακολούθησε το επάγγελμα του δικηγόρου, σύμφωνα με την οικογενειακή παράδοση.

Υπήρξε αντιπρόσωπος της Τρίτης Τάξης (αστοί, μικροαστοί και αγρότες) στη Γενική Συνέλευση των Τάξεων, που συγκλήθηκε στις 5 Μαΐου 1789 και προετοίμασε τη Γαλλική Επανάσταση. Στη συνέχεια επέστρεψε στη γενέτειρά του, όπου εκλέχθηκε δήμαρχος. Κατά τη διάρκεια της περιόδου της Τρομοκρατίας (1793-1794) υποχρεώθηκε να εγκαταλείψει τη χώρα και διέφυγε στην Ελβετία και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Επέστρεψε στη Γαλλία το 1797 επί Διευθυντηρίου και διορίστηκε δικαστής του ανωτάτου δικαστηρίου, στο οποίο παρέμεινε έως το τέλος της ζωής του.

Από το επώνυμό του πήραν το όνομά τους το τυρί «Μπριγιά-Σαβαρέν» και το κέικ «Γκατό Σαβαρέν» ή «Μπαμπάς με Ρούμι» στα ελληνικά.

Ο Μπριγιά-Σαβαρέν δημοσίευσε πολλές μελέτες νομικού και οικονομικού περιεχομένου, αλλά έμεινε στην ιστορία για το οκτάτομο έργο του «Η Φυσιολογία της Γεύσης ή στοχασμός περί της υψηλής γαστρονομίας, έργο θεωρητικό, ιστορικό και για καθημερινή χρήση, αφιερωμένο στους καλοφαγάδες των Παρισίων, από ένα καθηγητή, μέλος πολλών επιστημονικών και λογοτεχνικών εταιρειών» (Physiologie du Goût, ou Méditations de Gastronomie Transcendante; ouvrage théorique, historique et à l'ordre du jour, dédié aux Gastronomes parisiens, par un Professeur, membre de plusieurs sociétés littéraires et savantes), που εκδόθηκε τον Δεκέμβριο του 1825, δύο μήνες πριν από τον θάνατό του.

Το βιβλίο είναι λιγότερο μία μελέτη της κουζίνας και της μαγειρικής τέχνης και περισσότερο μία πνευματώδης επιτομή διδαγμάτων, ανεκδότων και κάθε είδους παρατηρήσεων, που θα μπορούσαν να αυξήσουν τις επιτραπέζιες τέρψεις, ενώ σποραδικά παρατίθεται και κάποια συνταγή. Η φιλοσοφία του Επίκουρου είναι παρούσα σε κάθε σελίδα του έργου. Το πιο απλό γεύμα ικανοποιεί τον Μπριγιά-Σαβαρέν, εφόσον φτιάχνεται με τέχνη. Το βιβλίο εκδόθηκε πολλές φορές κατά τον 19ο αιώνα, το 1925 μεταφράστηκε στα Αγγλικά και το 2009 ένα μέρος του στα Ελληνικά («Η γαστρονομία ως καλή τέχνη», εκδόσεις Στοχαστής)

Ο Ζαν-Αντέλμ Μπριγιά-Σαβαρέν πέθανε στο Παρίσι στις 2 Φεβρουαρίου 1826.

Ρήσεις του Μπριγιά-Σαβαρέν

Πες μου τι τρως για να σου πω ποιος είσαι.

Επιδόρπιο χωρίς τυρί είναι σαν μια όμορφη γυναίκα με ένα μάτι.

Μία φορά, σε έναν άνδρα που αγαπούσε το κρασί τού προσέφεραν ένα πιάτο με σταφύλια. «Σας είμαι υπόχρεως», του είπε διώχνοντας από μπροστά του το πιάτο, «αλλά δεν είμαι συνηθισμένος να παίρνω το κρασί μου σε χάπια».