Corpus Christi

Από την παράσταση της ομάδας Artisan, στο θέατρο Χυτήριο.

Το Corpus Christi είναι ένα θεατρικό έργο του πολυβραβευμένου αμερικανού συγγραφέα Τέρενς ΜακΝάλι (γεν. 1938), που γράφτηκε το 1997 και παρουσιάζει σκηνές από τη ζωή του Ιησού και των 12 μαθητών του από ομοφυλόφιλη σκοπιά. Χαρακτηρίστηκε βλάσφημο και ανίερο από την Καθολική Εκκλησία, την Αγγλικανική Εκκλησία και την Εκκλησία της Ελλάδος. Το ανέβασμά του στην Ελλάδα προκάλεσε τη σφοδρή αντίδραση των παρεκκλησιαστικών οργανώσεων και της Χρυσής Αυγής.

Ο τίτλος του έργου σημαίνει στα λατινικά «Σώμα Κυρίου», αλλά είναι και η ονομασία πόλης του Τέξας, όπου μεγάλωσε ο συγγραφέας και εκτυλίσσεται το θεατρικό έργο. Εκεί ζει ο Ιησούς και οι 12 μαθητές του, που είναι όλοι τους ομοφυλόφιλοι. Ο Ιούδας προδίδει τον Ιησού λόγω ερωτικής αντιζηλίας, ενώ ο Ιησούς ευλογεί ένα ομοφυλόφιλο γάμο μεταξύ δύο Αποστόλων του.

Ο συγγραφέας του έργου, ομοφυλόφιλος και ο ίδιος, θέλησε να εξερευνήσει τα ομοφυλοφιλικά θέματα στον Χριστιανισμό. Δέχθηκε απειλές για τη ζωή του και μετά από αρκετές αναβολές το έργο ανέβηκε στη Νέα Υόρκη στις 13 Οκτωβρίου 1998 από τον θίασο Manhattan Theatre Club, σε σκηνοθεσία Τζο Μαντέλο. Το θέατρο εκείνη την ημέρα πολιορκήθηκε από 2.000 εξαγριωμένους διαδηλωτές, που ζήτησαν να κατέβει ως βλάσφημο.

Στις 28 Οκτωβρίου 1999 το Corpus Christi ανέβηκε στο Λονδίνο, εν μέσω διαμαρτυριών. Την ίδια ημέρα, μια ισλαμική ομάδα της Αγγλίας, οι Υπερασπιστές του Αγγελιοφόρου Ιησού εξέδωσε «φετφά» θανατικής καταδίκης του ΜακΝάλι, ενώ κατηγόρησε τους Χριστιανούς ότι δεν έκαναν σχεδόν τίποτα για να υπερασπισθούν το ιερό πρόσωπο της θρησκείας τους. Στις 19 Ιανουαρίου 2000 παρουσιάσθηκε στην Αυστραλία, όπου καταδικάσθηκε από την τοπική Αγγλικανική Εκκλησία ως βλάσφημο και ιστορικά ανακριβές.

Το 2008 το έργο ξανανέβηκε στη Νέα Υόρκη, όπου κέρδισε μια συμπαθητική κριτική από τους Τάιμς της Νέας Υόρκης. Τον Μάρτιο του 2010 ξεσήκωσε θύελλα διαμαρτυριών στο Τέξας, όταν επρόκειτο να παρουσιαστεί στο Κρατικό Πανεπιστήμιο του Τάρλετον. Ο πρόεδρος του ιδρύματος Ντόμινικ Ντοτάβιο δήλωσε ότι η παράσταση θα δοθεί κανονικά, στο πλαίσιο της ελευθερίας του λόγου. Τελικά, ακυρώθηκε για λόγους ασφαλείας, μετά και τη δήλωση του αναπληρωτή κυβερνήτη του Τέξας Ντέιβιντ Ντιούχαρστ ότι το πανεπιστήμιο δεν μπορεί να χρησιμοποιεί κρατικά κεφάλαια για να παρουσιάζει έργα που προκαλούν την ηθική της μεγάλης πλειονότητας του αμερικανικού λαού.

Με αυτές τις περγαμηνές το Corpus Christi κατέφθασε και στη χώρα μας. Την Πέμπτη 7 Ιουνίου 2012, μεσούσης της προεκλογικής περιόδου, ανέβηκε για πρώτη φορά στο θέατρο Χυτήριο των Αθηνών από τη θεατρική ομάδα Artisan, σε μετάφραση της ηθοποιού Βάσιας Παναγοπούλου και σκηνοθεσία του βορειοηπειρώτη σκηνοθέτη και ηθοποιού Λαέρτη Βασιλείου. Την επομένη, η Διαρκής Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος εξέδωσε ανακοίνωση, στην οποία σημειώνεται ότι πρόκειται για ένα «βλάσφημο θεατρικό έργο που δυσφημεί το θεανδρικό πρόσωπο του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού», ενώ προτρέπει «τον λαό να το αποδοκιμάσει». Το Σάββατο 9 Ιουνίου, τρεις από τους ηθοποιούς που συμμετείχαν στην παράσταση προσήχθησαν στο αστυνομικό τμήμα Ομονοίας, έπειτα από μήνυση που κατατέθηκε για προσβολή στα Θεία. Με εντολή εισαγγελέα, οι τρεις ηθοποιοί αφέθηκαν ελεύθεροι, όμως σε βάρος τους σχηματίστηκε δικογραφία.

Οι παραστάσεις του έργου επαναλήφθηκαν στις 12 Οκτωβρίου 2012, οπότε οι αντιδράσεις έγιναν εντονότερες και πιο μαχητικές. Εκτός από τις παραθρησκευτικές οργανώσεις, στον χορό μπήκε και η Χρυσή Αυγή, που δια του εκπροσώπου της, Ηλία Κασιδιάρη, δήλωσε ότι «σε κάθε περίπτωση που θα προσβάλλεται το θρησκευτικό αίσθημα των Ελλήνων και η ιστορική τους μνήμη η Χρυσή Αυγή θα παρεμβαίνει δυναμικά» και προκάλεσε την Αριστερά, λέγοντας ότι «από εδώ και πέρα οι διάφοροι μαϊντανοί του ανθελληνισμού τύπου Ρεπούση και οι Συριζέοι βουλευτές, τρώνε πόρτα».

Την υπεράσπιση της παράστασης ανέλαβε ο αναπληρωτής Υπουργός Παιδείας και Πολιτισμού, Κώστας Τζαβάρας, ο οποίος δήλωσε, μεταξύ άλλων: «Καταδικάζω απερίφραστα τα χθεσινά θλιβερά επεισόδια. Η τέχνη και ο πολιτισμός υπόκεινται στους δικούς τους κανόνες. Πρωτίστως στην ανεκτικότητα απέναντι σε όποιον έχει και εκφράζει διαφορετική γνώμη ή άποψη. Δεν πρέπει να επιτρέψουμε ούτε στη λογοκρισία να πάρει τη θέση της κριτικής, ούτε στην αυτοδικία να πάρει τη θέση της δικαιοσύνης». Την ενεργή τους συμπαράσταση εκδήλωσαν το ΠΑΣΟΚ, η ΔΗΜΑΡ, ο ΣΥΡΙΖΑ και το Σωματείο Ελλήνων Ηθοποιών.

Οι επεισοδιακές συγκεντρώσεις συνεχίστηκαν και τις επόμενες ημέρες έξω από το Χυτήριο. Την 1η Νοεμβρίου οι συντελεστές του Corpus Christi ανακοίνωσαν με επιστολή τους το πρόωρο τέλος των παραστάσεων. Στην επιστολή, την οποία υπογράφουν η μεταφράστρια του έργου Βάσια Παναγοπούλου και ο σκηνοθέτης Λαέρτης Βασιλείου, αναφέρουν, μεταξύ άλλων, ότι λυπούνται για τους ανθρώπους που άθελά τους ξυλοκοπήθηκαν, προπηλακίστηκαν και απαξιώθηκαν, και για το γεγονός ότι το Χυτήριο έκανε το γύρω του κόσμου με απαξιωτικά σχόλια για τη Δημοκρατία μας. Στις 16 Νοεμβρίου, η Εισαγγελία Πρωτοδικών της Αθήνας άσκησε ποινική δίωξη κατά των συντελεστών της παράστασης για καθύβριση θρησκεύματος και κακόβουλη βλασφημία, μετά από μήνυση του μητροπολίτη Πειραιώς Σεραφείμ, την οποία είχε υποβάλει συνοδεία βουλευτών της Χρυσής Αυγής.