Διεθνής Ημέρα των Αυτοχθόνων Λαών της Γης

Το 1923, ο αμερικανοϊνδιάνος Ντεσκαέ (Deskaheh) ταξίδεψε στη Γενεύη για να μιλήσει ενώπιον της Κοινωνίας των Εθνών και να υπερασπίσει το δικαίωμα των ανθρώπων να ζουν κάτω από τους δικούς τους νόμους και να έχουν τη δική τους Γη. Αν και δεν του επετράπη να μιλήσει, το όραμά του εξέθρεψε τις γενιές που ακολούθησαν.

71 χρόνια αργότερα, η γενική συνέλευση του ΟΗΕ με το ψήφισμα 49/2014 της 23ης Δεκεμβρίου 1994 καθιέρωσε την 9η Αυγούστου ως Διεθνή Ημέρα των Αυτοχθόνων Λαών της Γης, με σκοπό τη διεθνή συνεργασία για την επίλυση των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι αυτόχθονες (ιθαγενείς) λαοί στους τομείς των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, του περιβάλλοντος, της ανάπτυξης, της εκπαίδευσης και της υγείας.

Οι αυτόχθονες λαοί είναι κληρονόμοι μοναδικών πολιτισμών και τρόπων που σχετίζονται με τους ανθρώπους και το περιβάλλον. Έχουν διατηρήσει κοινωνικά, πολιτιστικά, οικονομικά και πολιτικά χαρακτηριστικά που διαφέρουν από εκείνα των κυρίαρχων κοινωνιών στις οποίες ζουν. Παρά τις πολιτιστικές τους διαφορές, οι αυτόχθονες πληθυσμοί από όλο τον κόσμο μοιράζονται κοινά προβλήματα που σχετίζονται με την προστασία των δικαιωμάτων τους ως ξεχωριστοί λαοί.

Υπάρχουν περί τα 370 εκατομμύρια άνθρωποι που χαρακτηρίζονται ως αυτόχθονες και ζουν σε 90 χώρες. Αποτελούν λιγότερο από το 5% του παγκόσμιου πληθυσμού, αλλά αντιπροσωπεύουν το 15% των φτωχότερων. Μιλούν τη συντριπτική πλειονότητα των εκτιμώμενων 7.000 γλωσσών στον κόσμο και αντιπροσωπεύουν 5.000 διαφορετικούς πολιτισμούς.

Οι αυτόχθονες λαοί επιδιώκουν εδώ και χρόνια την αναγνώριση της ταυτότητάς τους, του τρόπου ζωής και το δικαιώματός τους σε παραδοσιακά εδάφη και φυσικούς πόρους, αλλά σε όλη την ιστορία τα δικαιώματά τους παραβιάστηκαν πάντοτε. Οι αυτόχθονες πληθυσμοί σήμερα είναι αναμφίβολα από τις πιο μειονεκτικές και ευάλωτες ομάδες ανθρώπων στον κόσμο. Η διεθνής κοινότητα αναγνωρίζει ότι απαιτούνται ειδικά μέτρα για την προστασία των δικαιωμάτων τους και τη διατήρηση των ξεχωριστών πολιτισμών και τρόπων ζωής τους.

Θέμα της Διεθνούς Ημέρας των Αυτοχθόνων Λαών της Γης 2018: «Μετανάστευση και μετακίνηση των ιθαγενών πληθυσμών».

Το φετινό θέμα επικεντρώνεται στη σημερινή κατάσταση των αυτοχθόνων εδαφών, τα βασικά αίτια της μετανάστευσης, των διασυνοριακών μετακινήσεων και των εκτοπισμών, με ιδιαίτερη έμφαση στους αυτόχθονες πληθυσμούς που ζουν σε αστικές περιοχές και σε διεθνή σύνορα.

Ως αποτέλεσμα της απώλειας των εδαφών και των πόρων τους λόγω ανάπτυξης και άλλων πιέσεων, πολλοί αυτόχθονες λαοί μεταναστεύουν σε αστικές περιοχές αναζητώντας καλύτερες προοπτικές ζωής, εκπαίδευσης και απασχόλησης. Μεταναστεύουν επίσης μεταξύ των χωρών για να αποφύγουν τις συγκρούσεις, τις διώξεις και τις επιπτώσεις από την αλλαγή του κλίματος.

Παρά την ευρέως διαδεδομένη άποψη ότι οι αυτόχθονες πληθυσμοί ζουν στη συντριπτική τους πλειονότητα σε αγροτικές περιοχές, οι αστικές περιοχές φιλοξενούν σήμερα ένα σημαντικό ποσοστό από αυτούς. Στη Λατινική Αμερική, περίπου 40% όλων των αυτοχθόνων πληθυσμών ζουν σε αστικές περιοχές- ακόμη και 80% σε ορισμένες χώρες της περιοχής.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι αυτόχθονες πληθυσμοί που μεταναστεύουν βρίσκουν καλύτερες ευκαιρίες απασχόλησης και βελτιώνουν την οικονομική τους κατάσταση, αλλά απομακρύνονται από τα παραδοσιακά εδάφη και τα έθιμά τους. Επιπλέον, οι αυτόχθονες μετανάστες αντιμετωπίζουν πληθώρα προκλήσεων, μεταξύ των οποίων η έλλειψη πρόσβασης στις δημόσιες υπηρεσίες και τα πρόσθετα επίπεδα διακρίσεων.