Τζον Ντος Πάσος

Τζον Ντος Πάσος (1896 – 1970)
Τζον Ντος Πάσος (1896 – 1970)

Ο Τζον Ντος Πάσος (John Dos Passos) ήταν αμερικανός συγγραφέας, από τους σημαντικότερους μυθιστοριογράφους που αναδείχθηκαν μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η φήμη του ως κοινωνικού ιστορικού και ριζοσπάστη κριτικού του αμερικανικού τρόπου ζωής εμφαίνεται κυρίως στην περίφημη τριλογία του «USA» (1930-1936).

Γιος πλούσιου δικηγόρου πορτογα­λικής καταγωγής, ο Τζον Ροντρίγκο Ντος Πάσος γεννήθηκε στις 14 Ιανουαρίου 1896 στο Σικάγο. Αποφοίτησε από το Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ το 1916 και κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο υπηρέτησε ως εθελοντής οδηγός ασθενοφόρων στην Ευρώπη.

Η συναισθηματική φόρτiση που του προκάλεσε η επαφή του με τον κτηνώδη κόσμο του πολέμου, αποτυπώνεται στο αντιπολεμικό μυθιστόρημά του «Three Soldiers», που εκδόθηκε το 1921.

Τα συνεχόμενα του ταξίδια στην Ισπανία και σε άλλες χώρες ως ανταποκριτής αμερικάνικων εφημερίδων, ακόνισαν την κοινωνική του αντίληψη και επιβεβαίωσαν τις ριζοσπαστικές του τάσεις. Βαθμηδόν, ο πρώιμος υποκειμενισμός του υποτάχθηκε σε ευρύτερο και ανθεκτικότερο αντικειμενικό ρεαλισμό.

Το μυθιστόρημά του «Manhattan Transfer» (1925) δίνει μία εικόνα της Νέας Υόρκης στις αρχές του 20ού αιώνα, με το γρήγορο βλέμμα ενός περαστικού. Η αφήγηση πηγαι­νοέρχεται ανάμεσα σε πολυάριθμους χαρακτήρες (από πλούσιους χρηματιστές ως μετανάστες που αγωνίζονται για τον επιούσιο), με σύντομες και σπασμωδικές, ιμπρεσιονιστικές εικόνες.

Η τριλογία «USA»

Η εκτέλεση των αναρχικών Νίκολα Σάκο και Μπαρτολομέο Βαντσέτι, το 1927, επηρέασαν βαθιά τον Ντος Πά­σος, που είχε αγωνιστεί για να τους δοθεί αμνηστία. Το κομβικό αυτό σημείο της ζωής του αποκρυστάλλωσε την εικόνα που είχε για τις ΗΠΑ. Ήταν η εικόνα μιας χώρας «δύο εθνών», το ένα των πλουσίων και προνομιούχων και το άλλο των φτωχών και ανίσχυρων. Η τριλογία του «USA» απεικονίζει τα δύο αυτά έθνη.

Το πρώτο μέρος «Ο 42ος Παράλληλος («The 42nd Parallel», 1930) καλύπτει τη χρονική περίοδο από το 1900 έως τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Το δεύτερο μέρος «1919» (1932) ασχολείται με τον πόλεμο και το κρίσιμο έτος της Συνθήκης των Βερσαλλιών. Το τρίτο μέρος «Τα πολλά λεφτά» («The Big Money», 1936) προχωρεί με ταχύτητα και ορμή από την οικονομική έξαρση της δεκαετίας του 1920 στη χρεωκοπία της δεκαετίας του 1930.

Ο συγγραφέας προσδίδει στις φανταστικές ιστορίες του μία αίσθηση ιστορικότητας, με τα παρέμβλητα τεχνάσματα των «ταινιών επικαίρων», με μοντάζ έξυπνα επιλεγμένων τίτλων εφημερίδων και με δημοφιλή τραγούδια της εποχής. Επίσης, παρεμβάλλει σύντομες ποιητικές προσωπικές αναμνήσεις, καθώς και βιογραφίες αντιπροσωπευτικών μελών του κατεστημένου, όπως του αυτοκινητοβιομηχάνου Χένρι Φορντ, του εφευρέτη και επιχειρηματία Τόμας Έντισον, του προέδρου των ΗΠΑ Γούντροου Γουίλσον και του τραπεζίτη Τζ. Π. Μόργκαν. Περιγράφει επίσης μέλη του «άλλου έθνους», όπως τον σοσιαλιστή πολιτικό Γιουτζίν Ντεμπς, τον οικονομολόγο Θόρσταϊν Βέμπλεν, τον συνδικαλιστή Τζο Χιλ και τον Άγνωστο Στρατιώτη του Α' Παγκοσμίου Πολέμου.

Δεύτερη τριλογία: «District of Colum­bia»

Την τριλογία «USA» ακολούθησε μία λιγότερο φιλόδοξη τριλογία με τίτλο «District of Colum­bia», που την αποτελούσαν τα μυθιστορήματα «Adventures of a Young Man» (1939), «Number One» (1943) και «The Grand Design» (1949). Στα έργα του αυτά καταγράφει την απογοήτευσή του από το εργατικό κίνημα, τις ριζοσπαστικές πολιτικές και τον φιλελευθερισμό του «New Deal» του αμερικανού προέδρου Φραγκλίνου Ρούζβελτ. Η παρακμή της δημιουργικότητάς του και ο αυξανόμενος πολιτικός συντηρητισμός που διαφαίνονται σ’ αυτή την τριλογία του εκδηλώθηκαν εντονότερα στα μεταγενέ­στερα έργα του.

Όταν ο Τζον Ντος Πάσος άφησε τα εγκόσμια στις 28 Σεπτεμβρίου 1970, σε ηλικία 74 ετών, τα βιβλία του απασχολούσαν ελάχιστα τους κριτικούς.

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΥΜΕ

ΔΗΜΟΦΙΛΗ

Αλέξης Τσίπρας

9 Αλέξης Τσίπρας

Πολιτικός της Αριστεράς, που διετέλεσε πρωθυπουργός της Ελλάδας (2015-2019). Ήταν ο δεύτερος νεώτερος πρωθυπουργός στην ιστορία του ελληνικού κράτους.



Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΤΟ EMAIL ΣΑΣ

Εγγραφείτε στο Newsletter μας για να λαμβάνετε κάθε μέρα στο email σας τα σημαντικότερα άρθρα του «Σαν Σήμερα .gr»


ΜΟΝΑΔΙΚΑ ΠΡΟΝΟΜΙΑ ΜΕΛΟΥΣ

premium Γίνε συνδρομητής με μόλις 3 € / μήνα, στήριξε τον αγαπημένο σου ιστότοπο
και απόλαυσε premium περιεχόμενο, χωρίς διαφημίσεις!

ΜΑΘΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ