Γιάννης Βαλαβανίδης
1939 – 2017

Έλληνας ζωγράφος και χαράκτης. Ανήκε στη γενιά των «νέων ρεαλιστών», ανανέωσε το εικαστικό τοπίο της δεκαετίας του ‘60, αναζητώντας να αποδεσμευτεί από την εμμονή της «ελληνικότητας», να ανανεώσει τη μορφή, χωρίς, όμως, να οδηγηθεί στην αφαίρεση.

Ο Γιάννης Βαλαβανίδης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1939. Σπούδασε ζωγραφική, χαρακτική και ψηφιδωτό στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών (1957-1963), με τον Γιάννη Μόραλη, τον Κώστα Γραμματόπουλο και την Έλλη Βοΐλα.

Υπήρξε ενεργό μέλος φοιτητικών ενώσεων με αριστερό προσανατολισμό και συμμετείχε στις κινητοποιήσεις της νεολαίας κατά τη δεκαετία του 1960. Εξαρχής οι ιδεολογικές του απόψεις συμβάδιζαν με τις καλλιτεχνικές του επιλογές. Πριν από τη δικτατορία του 1967, συνεργαζόταν με την «Επιθεώρηση Τέχνης» και ήταν μέλος της Ομάδας «Τέχνης Α».

Το 1968 δούλεψε για ένα χρόνο στο Παρίσι. Στις αρχές του 1970, μαζί με άλλους τέσσερις συνομήλικους ζωγράφους (Κλεοπάτρα Δίγγα, Κυριάκο Κατζουράκη, Χρόνη Μπότσογλου, Γιάννη Ψυχοπαίδη) δημιούργησαν την ομάδα «Νέοι Έλληνες Ρεαλιστές», παρουσιάζοντας μία παραστατική ζωγραφική με κριτικό κοινωνικό περιεχόμενο, η οποία λειτούργησε και ως αντιδικτατορική πρόταση.

Στην πρώτη του ατομική έκθεση (1970, Άστορ) υπήρχαν ήδη έργα που έδειχναν την τάση του να ερευνά σε βάθος την όψη των καθημερινών αντικειμένων, αποφεύγοντας τις τρέχουσες λύσεις της κολορίστικης ζωγραφικής ή της «ελληνικότητας». Οι προσπάθειές του προς αυτή την κατεύθυνση συνεχίστηκαν και τα επόμενα χρόνια. Χαρακτηριστικό στοιχείο του έργου του είναι η εξαντλητική επεξεργασία της γραφής, μέσω της οποίας αποδίδεται η εικόνα του θέματος, είτε με χρήση φωτογραφικών ντοκουμέντων, είτε με απευθείας παρατήρηση του μοντέλου. Οι θεματικές ενότητες της ζωγραφικής του (Εργαλεία, Βουνά, Πρόσωπα, Χώροι) εξελίσσονται παράλληλα από τη δεκαετία του 1980.

Παρουσίασε το έργο του σε ατομικές και ομαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Συμμετείχε σε καλλιτεχνικές ομάδες, όπως η «Ομάδα για την Επικοινωνία και την Εκπαίδευση στην Τέχνη» και ο «Σύνδεσμος Σύγχρονης Τέχνης».

Δίδαξε ζωγραφική αρχικά στη Σχολή Βακαλό (1972-1980) και κατόπιν στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών (1981-2005), της οποίας διετέλεσε αντιπρύτανης από το 2001 έως το 2004. Ασχολήθηκε, επίσης, με την εικονογράφηση βιβλίων και τη σχεδίαση εξωφύλλων. Κείμενά του για την τέχνη δημοσιεύτηκαν σε πολλές εφημερίδες και περιοδικά. Το 2005 οργανώθηκε αναδρομική έκθεσή του στο Μουσείο Φρυσίρα στην Αθήνα.

Ο Γιάννης Βαλαβανίδης πέθανε στις 18 Φεβρουαρίου 2017, σε ηλικία 78 ετών.