Ντμίτρι Μεντελέγιεφ
1834 – 1907

Ρώσος χημικός, που επινόησε το περιοδικό σύστημα των χημικών στοιχείων, το οποίο ήταν καθοριστικής σημασίας, όχι μόνο για την πρόοδο της χημείας, αλλά και της φυσικής επιστήμης.

Ο Ντμίτρι Ιβάνοβιτς Μεντελέγιεφ (Dmitri Ivanovich Mendeleev) γεννήθηκε στο Τομπόλσκ της Σιβηρίας στις 27 Ιανουαρίου 1834 (8 Φεβρουαρίου 1834 με το νέο ημερολόγιο). Παιδί πολυμελούς οικογένειας, σπούδασε χημεία στην Οδησσό και την Αγία Πετρούπολη. Το 1859, με υποτροφία της ρωσικής κυβέρνησης συνέχισε τις σπουδές του στο Πανεπιστήμιο της Χαϊδελβέργης στη Γερμανία. Τον επόμενο χρόνο γνώρισε τον ιταλό χημικό Στανίσλαο Κανιτζάρο, του οποίου η εμμονή στη διάκριση μεταξύ των μοριακών και ατομικών βαρών τον επηρέασε σημαντικά.

Μετά την επάνοδό του στη Ρωσία, διορίστηκε καθηγητής Χημείας στο Τεχνικό Ινστιτούτο της Αγίας Πετρούπολης (1864) και τρία χρόνια αργότερα κατέλαβε την έδρα της γενικής χημείας στο εκεί Πανεπιστήμιο. Τότε έγραψε το κλασικό διδακτικό βιβλίο του «Οι αρχές της Χημείας» (1868-1870).

Κατά τη διάρκεια της συγγραφής του βιβλίου του, ασχολήθηκε με τη λεπτομερή μελέτη των ιδιοτήτων των χημικών στοιχείων, προσπαθώντας να αναπτύξει ένα σύστημα ταξινόμησής τους. Στις 6 Μαρτίου 1869 παρουσίασε τον «Περιοδικό Πίνακα των Χημικών Στοιχείων», με βάση το ατομικό τους βάρος. Με την ανακάλυψη του Μεντελέγιεφ αποκαλύφθηκε η περιοδικότητα των ιδιοτήτων των χημικών στοιχείων κι έγινε δυνατή η διαπίστωση των μεταξύ τους διαφόρων τύπων χημικών αναλογιών, οι οποίες δεν ήταν δυνατόν να μελετηθούν, αν δεν είχαν πρώτα απομονωθεί τα αντίστοιχα χημικά στοιχεία.

Το νέο σύστημα δεν έτυχε ευρείας αποδοχής στην αρχή, αλλά η αξία του εκτιμήθηκε με την πάροδο του χρόνου. Ο περιοδικός πίνακας είχε κενές θέσεις, αλλά ο Μεντελέγιεφ προέβλεψε ότι αυτές θα μπορούσαν να συμπληρωθούν από στοιχεία που δεν είχαν ακόμη ανακαλυφθεί, όπως κι έγινε τα επόμενα χρόνια.

Εκτός από τη χημεία, ο Μεντελέγιεφ ασχολήθηκε με τη γεωπονική, τη βιομηχανία πετρελαίου και την αεροναυτική. Λόγω των προοδευτικών του ιδεών δεν έγινε δεκτός στην Αυτοκρατορική Ακαδημία Επιστημών. Τιμήθηκε, όμως, από πολλές ξένες χώρες με τον τίτλο του επίτιμου μέλους των Ακαδημιών τους.

Ο Ντμίτρι Μεντελέγιεφ πέθανε στις 20 Ιανουαρίου 1907 (2 Φεβρουαρίου 1907 με το νέο ημερολόγιο) στην Αγία Πετρούπολη, σε ηλικία 72 ετών.