Νικόλαος Μακαρέζος
1919 – 2009

Έλληνας στρατιωτικός, από τους πρωταιτίους του πραξικοπήματος της 21ης Απριλίου 1967.

Ο Νικόλαος Μακαρέζος γεννήθηκε το 1924 στη Γραβιά Φωκίδας από αγροτική οικογένεια. Περάτωσε την πρωτοβάθμια εκπαίδευση στη γενέτειρά του και το 1937 έλαβε το απολυτήριό του από το Γυμνάσιο Λαμίας. Τον ίδιο χρόνο εισήλθε στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων, από την οποία αποφοίτησε το 1940 ως ανθυπολοχαγός πυροβολικού.

Συμμετείχε στον ελληνοϊταλικό πόλεμο και στη συνέχεια στον Εμφύλιο Πόλεμο. Κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής του καριέρας μετεκπαιδεύτηκε σε αγγλικές και αμερικανικές σχολές πυροβολικού, ενώ σπούδασε οικονομικές και πολιτικές επιστήμες στην ΑΣΟΕΕ (νυν Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών), την Πάντειο και την ΑΒΣΠ (νυν Πανεπιστήμιο Πειραιώς).

Μαζί με τον Γεώργιο Παπαδόπουλο και τον Στυλιανό Παττακό οργάνωσε και εκτέλεσε το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967. Ως ο πιο μορφωμένος της τριανδρίας των πραξικοπηματιών, ανέλαβε να υλοποιήσει την οικονομική πολιτική της χούντας ως Υπουργός Συντονισμού. Στις 13 Δεκεμβρίου 1967 αποστρατεύτηκε με τον βαθμό του ταξιάρχου.

Τα πρώτα χρόνια του χουντικού καθεστώτος σημειώθηκε αξιόλογη οικονομική ανάπτυξη, με χαμηλή ανεργία και μικρό πληθωρισμό, χάρη στις ξένες επενδύσεις, στις επιδόσεις του κατασκευαστικού και τουριστικού τομέα, καθώς και από τη μεγάλη εισροή αδήλων πόρων. Από το 1973 όμως και εξαιτίας της πετρελαϊκής κρίσης οι ρυθμοί ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας άρχισαν να φθίνουν και να εμφανίζονται φαινόμενα διαφθοράς στο δημόσιο βίο. Τον Μάιο του 1973 υπήρξε ο πρώτος έλληνας επίσημος που επισκέφθηκε την Κίνα κι έγινε μάλιστα δεκτός από τον ηγέτης της Μάο Τσε Τουνγκ.

Ο Μακαρέζος παρέμεινε στη θέση του έως τις 28 Σεπτεμβρίου 1973, όταν, στο πλαίσιο της «φιλελευθεροποίησης» του καθεστώτος με την πρωθυπουργοποίηση του Σπύρου Μαρκεζίνη, υπέβαλε την παραίτησή του. Μετά τα γεγονότα του Πολυτεχνείου (14 - 17 Νοεμβρίου 1973) και την πτώση της κυβέρνησης Μαρκεζίνη (25 Νοεμβρίου 1973) τέθηκε σε κατ’ οίκον περιορισμό από τον νέο ισχυρό άνδρα του καθεστώτος Δημήτριο Ιωαννίδη.

Μετά την αποκατάσταση της δημοκρατίας (24 Ιουλίου 1974) συνελήφθη κι εκτοπίστηκε σε ξενοδοχείο της Κέας μαζί με τους άλλους πραξικοπηματίες (23 Οκτωβρίου 1974). Στις 14 Ιανουαρίου 1975 προφυλακίστηκε ως ένας από τους πρωταιτίους του πραξικοπήματος και στις 28 Ιουλίου οδηγήθηκε στο εδώλιο του κατηγορουμένου. Στις 24 Αυγούστου 1975 καταδικάστηκε σε θάνατο, αλλά η ποινή του μετατράπηκε αυθημερόν σε ισόβια, με απόφαση του πρωθυπουργού Κωνσταντίνου Καραμανλή. Στις 21 Ιουνίου 1976 με Προεδρικό Διάταγμα καθαιρέθηκε από τον βαθμό του ταξιάρχου και υποβιβάστηκε στην τάξη του στρατιώτη. Το 1990 αποφυλακίστηκε λόγω ανηκέστου βλάβης της υγείας του και τέθηκε σε κατ’ οίκον περιορισμό.

Ο Νικόλαος Μακαρέζος πέθανε στην Αθήνα στις 3 Αυγούστου 2009, σε ηλικία 90 ετών.