Τζον Τάβενερ
1944 – 2013

Άγγλος συνθέτης λόγιας μουσικής, με σπουδαίο έργο, που τον κατατάσσει μεταξύ των πιο σημαντικών σύγχρονων συνθετών. Γνώρισε μεγάλη δημοσιότητα με τη σύνθεση για τσέλο «Τραγούδι για την Αθηνά» («Song for Athene»), που παίχτηκε στην κηδεία της πριγκίπισσας Νταϊάνα. Ήταν βαπτισμένος Χριστιανός Ορθόδοξος και διατηρούσε ιδιαίτερες σχέσεις με τη χώρα μας. «Ο τόπος σας με βοηθάει να βρίσκω δρόμους» είχε πει για την Ελλάδα.

Ο Τζον Τάβενερ (John Tavener) γεννήθηκε στις 28 Ιανουαρίου του 1944 στη συνοικία Γουέμπλεϊ του Λονδίνου. Ο πατέρας του ήταν ένας ευκατάστατος εργολάβος οικοδομών και τον βοήθησε να κάνει το όνειρό του πραγματικότητα, να σπουδάσει μουσική. Μετά την αποφοίτησή του από το Λύκειο, ενεγράφη στην περίφημη Βασιλική Ακαδημία Μουσικής του Λονδίνου. Θεωρήθηκε εξ αρχής εξαιρετικό ταλέντο και σε ηλικία μόλις 24 ετών έγινε γνωστός με τη σύνθεσή του «The Whale», ένα έργο με βιβλικές αναφορές.

Το 1977 βαπτίστηκε Ορθόδοξος Χριστιανός. Η ορθόδοξη θεολογία, οι λειτουργικές παραδόσεις της Ορθοδοξίας και η Βυζαντινή Μουσική, ιδιαίτερα η ρωσική της εκδοχή, άσκησαν τεράστια επιρροή στο έργο του. Δύο χρόνια αργότερα έγραψε το «Ελληνικό Ιντερλούδιο» («Greek Interlude» στα αγγλικά), μια σύνθεση για φλάουτο και πιάνο. Το έργο αυτό είναι ένα μουσικό ταξίδι από τη Βουλγαρία στη  Ελλάδα, μέσα από τους βυζαντινούς τρόπους και τη δημοτική μουσική.

Το 1985 πεθαίνει η πολυαγαπημένη του μητέρα από καρκίνο και ο συνθέτης βυθίζεται σε απόγνωση. Μετά από λίγες ημέρες περισυλλογής γράφει το έργο «Eis Thanaton» σε ποίηση του Ανδρέα Κάλβου και το αφιερώνει στη μνήμη της. Το 1988 γνωρίζει επιτυχία με τη σύνθεσή του για τσέλο και έγχορδα «The protecting veil» («Αγία Σκέπη»), που έγραψε τον προηγούμενο χρόνο στο εξοχικό του κάπου στην Εύβοια, όταν ήταν ακόμη παντρεμένος με την ελληνίδα χορογράφο Βίκυ Μαραγκοπούλου. Η σύνθεσή του αυτή έμεινε για πολλές εβδομάδες στο Νο1 του βρετανικού κλασσικού πίνακα επιτυχιών.

Ο Τάβενερ υπήρξε ο αγαπημένος συνθέτης του πρίγκηπα Κάρολου, ίσως λόγω κοινών αναφορών, ενώ φίλος και θαυμαστής του υπήρξε ο Τζον Λένον. Τη μεγαλύτερη δημοσιότητα της καριέρας του τη γνώρισε με το χορωδιακό «Τραγούδι για την Αθηνά» («Song for Athene») σε στίχους της μοναχής Θέκλας, που ακούστηκε κατά τη νεκρώσιμο τελετή της πριγκίπισσας Νταϊάνα στις 6 Σεπτεμβρίου 1997. Το 1995 ολοκλήρωσε το έργο «Agraphon» («Άγραφον») σε ποίηση του Άγγελου Σικελιανού, παραγγελία του Οργανισμού του Μεγάρου Μουσικής.

Μετά το 2000, ο Τάβενερ άρχισε να εξερευνά και άλλες θρησκευτικές παραδόσεις, όπως τον Ινδουισμό και το Ισλάμ, και επηρεάστηκε από τις συγκρητιστικές διδασκαλίες του ελβετού μυστικιστή φιλοσόφου Φρίτγιοφ Σουόν (1907-1998), όπως γράφτηκε στον βρετανικό τύπο. Πάντως, ο ίδιος περιέγραψε τον εαυτό του ως «πιστό Ορθόδοξο Χριστιανό» σε συνέντευξή του στο BBC (2 Οκτωβρίου 2010).

To 2008 παρουσίασε στο Λίβερπουλ το δικό του «Ρέκβιεμ», το πιο φιλόδοξο ίσως έργο του, και απέσπασε διθυραμβικές κριτικές. Το 2000 τιμήθηκε από τη βασίλισσα Ελισάβετ με τον τίτλο του «σερ».

Ο Τάβενερ δρούσε και δημιουργούσε όλα αυτά τα χρόνια, έχοντας να αντιμετωπίσει σοβαρά προβλήματα υγείας. Σε ηλικία 30 ετών υπέστη εγκεφαλικό και στις αρχές της δεκαετίας του 2000 υποβλήθηκε στην πρώτη του εγχείριση στην καρδιά και σε αφαίρεση όγκου από τη γνάθο. Όπως είχε δηλώσει, οι συνεχείς περιπέτειες με την υγεία του τον έφεραν πιο κοντά στον Θεό και τον έκαναν περισσότερο δημιουργικό.

Τον Δεκέμβριο του 2000 κι ενώ βρισκόταν στο εξοχικό του στην Εύβοια, διαγνώστηκε ότι πάσχει από μια σπάνια γενετική ασθένεια, το «Σύνδρομο Μαρφάν», που προσβάλει τους συνδετικούς ιστούς του σώματος. Στις αρχές του 2008 υποβλήθηκε σε εγχείρηση ανοιχτής καρδίας και μέσα στον ίδιο χρόνο υπέστη και δεύτερο εγκεφαλικό.

Ο Τζον Τάβενερ πέθανε στις 12 Νοεμβρίου του 2013, σε ηλικία 69 ετών. Ήταν νυμφευμένος σε δεύτερο γάμο από το 1991 με τη Μαριάνα Σέφερ, με την οποία απέκτησε δύο κόρες, τη Θεοδώρα και τη Σοφία.