Χατζ - Το προσκύνημα στην Μέκκα

Το Χατζ (Hajj) είναι το ετήσιο προσκύνημα των Μουσουλμάνων στη Μέκκα και είναι υποχρεωτικό για κάθε πιστό του Αλλάχ τουλάχιστον μια φορά στη ζωή του, υπό την προϋπόθεση ότι έχει την οικονομική δυνατότητα να το πραγματοποιήσει και εφόσον έχει εξασφαλίσει επαρκείς προμήθειες για την οικογένειά του κατά τη διάρκεια τής απουσίας του.

Με το χάτζ, που είναι ένας από τους πέντε στύλους του Ισλάμ (πίστη, προσευχή, φιλανθρωπία και νηστεία, οι άλλοι τέσσερις), επιδιώκεται να ενισχυθεί η συνοχή των μουσουλμάνων σε παγκόσμιο επίπεδο, μέσω της ενότητας της ούμμα (ummah),της ισλαμικής κοινότητας, και να δηλωθεί η υποταγή στον ένα και μοναδικό Θεό, τον Αλλάχ.

Το προσκύνημα αρχίζει κάθε χρόνο στις 8 και τελειώνει στις 12 ή 13 του μήνα Ντου αλ-Χιτζά (Dhu al-Hijjah), που είναι ο τελευταίος μήνας του μουσουλμανικού σεληνιακού έτους (30 Αυγούστου – 3 ή 4 Σεπτεμβρίου 2017) και κορυφώνεται στις 10 του μήνα (1 Σεπτεμβρίου 2017) με την γιορτή Ιντ Αλ-Αντχά (Eid al-Adha).

Όταν ο προσκυνητής βρεθεί 10 περίπου χιλιόμετρα από την ιερή πόλη της Μέκκας, εισέρχεται στην κατάσταση του ιράμ (ihram), κατά την οποία πρέπει να ελέγξει τα βασικά του ένστικτα και να εξαγνισθεί . Φοράει δύο ενδύματα χωρίς ραφές, δεν ξυρίζεται και δεν κόβει τα μαλλιά και τα νύχια του μέχρι το τέλος της τελετής. Στις γυναίκες επιτρέπεται να αφήνουν ακάλυπτο το πρόσωπο τους, καθώς απαγορεύεται να φέρουν μπούρκα ή νικάμπ.

Οι κύριες υποχρεώσεις του προσκυνητή κατά το πρώτο στάδιο του Χατζ συνίστανται σε επτά περιφορές γύρω από το τέμενος της Κάαμπα (Ka'bah), όπου βρίσκεται ο ιερός μαύρος λίθος (Hajar al-Aswad), τον οποίο προσπαθεί να τόν ασπασθεί ή να τόν αγγίξει. Κατόπιν ο πιστός ανεβαίνει τρέχοντας επτά φορές σε μια διαδρομή ανάμεσα στα όρη Σαφά και Μαρουά , που τώρα είναι απλά υψώματα, και πίνει νερό από την πηγή του Ζαμζάμ.

Στο δεύτερο στάδιο της τελετής, ο προσκυνητής μεταβαίνει από τη Μέκκα στη Μίνα, μερικά χιλιόμετρα απόσταση. Από εκεί πηγαίνει στο όρος Αραφάτ, όπου περνά ένα ολόκληρο απόγευμα προσευχόμενος και ακούγοντας κηρύγματα.

Οι τελευταίες τελετές του Χατζ περιλαμβάνουν τη διανυκτέρευση στην πεδιάδα Μουζνταλιφά (ανάμεσα στο Αραφάτ και τη Μίνα), όπου δεσπόζει η συμβολική τελετή του πετροβολήματος του Διαβόλου και την προσφορά θυσίας στην Μίνα, με την μεγάλη μουσουλμανική γιορτή του Ιντ Αλ-Αντχά.

Σε άλλες εποχές του χρόνου, ο πιστός μουσουλμάνος μπορεί να μεταβεί στην Μέκκα για προσκύνημα, γνωστό ως ούμρα (umrah), το οποίο όμως δεν υποκαθιστά το χατζ.

Σχετικό

Σε όσους πιστούς πραγματοποιήσουν το ιερό προσκύνημα στην Μέκκα, αποδίδεται ο τιμητικός τίτλος «χατζί» («χατζά» για τις γυναίκες). Η συνήθεια αυτή πέρασε και στους Ορθόδοξους Χριστιανούς, οι οποίοι επισκέπτονται τους Αγίους Τόπους και βαπτίζονται συμβολικά στον Ιορδάνη Ποταμό. Ο τίτλος «χατζή» προτασσόταν παλαιότερα ως συνθετικό στα βαπτιστικά τους ονόματα (Χατζή-Γιάννης, Χατζη-Ανδρέας κ.λπ) και από την σύνθεση αυτή προήλθαν πολλά νεοελληνικά επίθετα (Χατζηγιάννης, Χατζηπαύλος, Χατζηπέτρος κ.λπ).