Γιάννης Ζέβγος
1897 – 1947

Ιστορική μορφή του ελληνικού κομμουνιστικού κινήματος· ανώτατο στέλεχος του ΚΚΕ και του ΕΑΜ. Δάσκαλος το επάγγελμα διακρίθηκε για τη συνδικαλιστική του δράση τη δεκαετία του 1920. 

Ο Γιάννης Ταλαγάνης, όπως ήταν το πραγματικό του όνομα, γεννήθηκε το 1897 στο χωριό Δόριζα Αρκαδίας από φτωχή οικογένεια γεωργοκτηνοτρόφων. Τελείωσε το γυμνάσιο στην Τρίπολη και σπούδασε για οκτώ μήνες στο Διδασκαλείο της Αθήνας, όπου αποφοίτησε ως δάσκαλος κατώτατης βαθμίδας. Υπηρέτησε αρχικά σε σχολεία χωριών της Αρκαδίας και στη συνέχεια της Δράμας, όπου μυήθηκε στις κομμουνιστικές ιδέες από τον Λευτέρη Σταυρίδη, τον μετέπειτα γ.γ. του κόμματος (1925-1926), που διαγράφηκε το 1928 για «φιλοαστική παρέκκλιση». Την περίοδο αυτή ο Ζέβγος εντάσσεται στο ΚΚΕ. 

Το 1922 στρατεύτηκε και πάλι, έχοντας εξαντλήσει την αναβολή του για λόγους υγείας (έπασχε από φυματίωση) και στάλθηκε στο Μικρασιασιατικό μέτωπο, όπου ανέπτυξε αντιπολεμική δράση. Την περίοδο της δικτατορίας του Πάγκαλου συλλαμβάνεται για την κομμουνιστική του δράση και εξορίζεται στη Φολέγανδρο. Το 1926 γνωρίζεται με την Καίτη Νισύριου, σύντροφο στο κόμμα και τη ζωή, με την οποία απέκτησε μία κόρη. Τον ίδιο χρόνο, με πρωτοβουλία του Σταυρίδη, μεταβαίνει σε σανατόριο της Σοβιετικής Ένωσης για αποθεραπεία, ενώ στη συνέχεια φοιτά σε διάφορα κομματικά σχολεία του ΚΚΣΕ.

Το 1930 επέστρεψε στην Ελλάδα και δραστηριοποιήθηκε στο ΚΚΕ. Το 1934 ανέλαβε τη διεύθυνση του θεωρητικού περιοδικού του κόμματος «Κομμουνιστική Επιθεώρηση» (ΚΟΜΕΠ), ενώ παράλληλα αρθρογραφούσε στον Ριζοσπάστη και τα περιοδικά Αναγέννηση και Πρωτοπόροι με το ψευδώνυμο Ζέβγος, με το οποίο έμεινε στη ιστορία. Το απέκτησε το 1933, όταν υπέγραψε αυτός και η γυναίκα του ένα άρθρο στον Ριζοσπάστη με το ψευδώνυμο «Ζέβγος». Ο Ζέβγος ξεχώρισε για την κομματική δράση του και το 1935 εκλέχθηκε μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ, από το 6ο Συνέδριο του κόμματος, που συνήλθε στην Αθήνα στα τέλη Δεκεμβρίου.

Κατά τη διάρκεια της μεταξικής δικτατορίας συνελήφθη και στάλθηκε στις φυλακές της Αίγινας, κατόπιν της Κέρκυρας και τέλος της Ακροναυπλίας. Τον Φεβρουάριο του 1943 δραπετεύει από το Κρατικό Νοσοκομείο της Αθήνας, όπου νοσηλευόταν φρουρούμενος, αναλαμβάνει κομματική δουλειά στον παράνομο μηχανισμό του ΚΚΕ και εκλέγεται μέλος του Πολιτικού Γραφείου του ΕΑΜ. Μετά την απελευθέρωση ανέλαβε το Υπουργείο Γεωργίας στην κυβέρνηση εθνικής ενότητας του Γεωργίου Παπανδρέου (18 Οκτωβρίου 1944). Αποχώρησε, όπως και οι άλλοι υπουργοί του ΕΑΜ, στις 2 Δεκεμβρίου 1944 και πήρε μέρος στα Δεκεμβριανά.

Στο 7ο συνέδριο του ΚΚΕ (Αθήνα, 1 - 6 Οκτωβρίου 1945) εκλέχθηκε μέλος του Πολιτικού Γραφείου του ΚΚΕ, με αρμοδιότητα την καθοδήγηση της οργάνωσης στην Πελοπόννησο. Τον Μάρτιο του 1947, με τον Εμφύλιο Πόλεμο να βρίσκεται στην κορύφωσή του, μετέβη στη Θεσσαλονίκη ως αντιπρόσωπος του ΚΚΕ για να παρακολουθήσει τις εργασίες μιας επιτροπής έρευνας του ΟΗΕ για τις συνθήκες που επικρατούσαν στην Ελλάδα μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας. Το πρωί της 20ης Μαρτίου δολοφονήθηκε από ένα πρώην μέλος του ΚΚΕ, τον κρεοπώλη Χρήστο Βλάχο από τις Σέρρες, που είχε περάσει στην αντίπερα όχθη και ενεργούσε για λογαριασμό του Εθνικού Στρατού.

Εκτός από την πληθώρα των άρθρων του, ο Γιάννης Ζέβγος δημοσίευσε και τα βιβλία «Σύντομη μελέτη της νεοελληνικής ιστορίας» και «Αντίσταση του Δεκέμβρη και το νεοελληνικό πρόβλημα».