Η διαδικασία εκλογής του Πάπα

Κάθε εκλογή Πάπα είναι μείζον εκκλησιαστικό και κοσμικό γεγονός, με παγκόσμια σημασία, καθώς ο προκαθήμενος της Ρωμαιοκαθολικής Χριστιανικής Εκκλησίας είναι ο ποιμενάρχης 1,2 δισεκατομμυρίων ψυχών σε ολόκληρο τον κόσμο.

Η σχετική διαδικασία ξεκινά μετά παρέλευση τουλάχιστον 15 ημερών από την αποδημία ή την παραίτηση του κατόχου της Αγίας Έδρας. Ο νέος Πάπας εκλέγεται από το «Kολέγιο των καρδιναλίων», το λεγόμενο «Κονκλάβιο», δια μυστικής ψηφοφορίας. Οι καρδινάλιοι είναι οι ανώτατοι κληρικοί (συνήθως επίσκοποι) της Καθολικής Εκκλησίας, οι οποίοι διορίζονται από τον Πάπα. Τους διακρίνουμε από το χαρακτηριστικό κόκκινο καπελάκι, που φορούν. Όλοι οι καρδινάλιοι που δεν έχουν υπερβεί το 80o έτος της ηλικίας τους, έχουν δικαίωμα ψήφου, ενώ δικαίωμα εκλογής έχει θεωρητικά κάθε χριστιανός. Στην πράξη, όμως, ο Πάπας προέρχεται από τους κόλπους των καρδιναλίων. Ο Ουρβανός ΣΤ' ήταν ο τελευταίος Πάπας, που εξελέγη το 1378 και δεν ήταν καρδινάλιος.

Την ημέρα της εκλογής οι καρδινάλιοι συγκεντρώνεται στο ιστορικό παρεκκλήσι της Καπέλα Σιστίνα στο Βατικανό. Η διαδικασία γίνεται κεκλεισμένων των θυρών και οι καρδινάλιοι-εκλέκτορες δεν βγαίνουν από το Βατικανό μέχρις ότου εκλέξουν Πάπα. Εξ ου και η λέξη «Κονκλάβιο», η οποία προέρχεται από τις λατινικές λέξεις cum clave (με ένα κλειδί), που παραπέμπει στην κλεισμένη με κλειδί αίθουσα όπου συνεδρίαζαν παλαιότερα οι καρδινάλιοι. Η απόφαση για το κλείδωμα των καρδινάλιων σε μία αίθουσα είχε ληφθεί για να επιταχυνθεί η εκλογή του νέου Πάπα, αφού σε ορισμένες περιπτώσεις, λόγω εσωτερικών διαφωνιών, η διαδικασία διαρκούσε για πολλά χρόνια. Ταυτόχρονα, έπρεπε να προφυλαχθούν οι εκλέκτορες από τις εξωτερικές πιέσεις, ένα συνηθισμένο φαινόμενο στην ιστορία της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας.

Αφού τελέσουν λειτουργία και εξομολογηθούν, είναι έτοιμοι για την ψηφοφορία ή τη σειρά ψηφοφοριών για την εκλογή του Πάπα. Κάθε καρδινάλιος παίρνει από ένα ψηφοδέλτιο και ιδιοχείρως σημειώνει το όνομα του εκλεκτού του. Πάπας εκλέγεται αυτός που θα συγκεντρώσει τα 2/3 των ψήφων. Αν η ψηφοφορία αποβεί άκαρπη επαναλαμβάνεται με την ίδια διαδικασία, μέχρι την 30η, οπότε ο Πάπας εκλέγεται δι’ απλής πλειοψηφίας. Μετά από κάθε καταμέτρηση, τα ψηφοδέλτια καίγονται και από το χρώμα του καπνού που αναθρώσκει από την καπνοδόχο της Καπέλα Σιστίνα, οι συγκεντρωμένοι στην Πλατεία του Αγίου Πέτρου πληροφορούνται για τα τεκταινόμενα. Ο μαύρος καπνός σημαίνει ότι η διαδικασία εκλογής συνεχίζεται, ενώ ο λευκός καπνός ότι έχει εκλεγεί ο νέος Πάπας.

Αμέσως μετά, ο Πρύτανης του «Κολεγίου των Καρδιναλίων» απευθύνει στον εκλεγέντα καρδινάλιο δύο ερωτήσεις. Η πρώτη: «Αποδέχεσαι την εκλογή σου;». Εάν η απάντηση του είναι «Accepto» («Αποδέχομαι») αναλαμβάνει αμέσως τα καθήκοντά του. Η δεύτερη: «Με ποιο όνομα θέλεις να σε προσφωνούν» και με την απάντησή του ο νέος Πάπας ανακοινώνει το εκκλησιαστικό του όνομα. Στη συνέχεια ο πρύτανης του «Κολεγίου των Καρδιναλίων» εξέρχεται στον εξώστη του Βατικανού και ανακράζει λατινιστί προς το συγκεντρωμένο πλήθος στην Πλατεία του Αγίου Πέτρου: «Habemus Papam», δηλαδή «Έχουμε Πάπα».

Η διαδικασία εκλογής του Πάπα ισχύει με τροποποιήσεις από τις 7 Μαΐου του 1274, όταν καθιερώθηκε από τη Δεύτερη Σύνοδο της Λιόν.